به همت موسسه سپهر ترجمان انديشه و فصلنامه صنعت ترجمه برگزار گرديد.
fiogf49gjkf0d
نشست نقد ترجمه مبتني بر تحليل گفتمان انتقادي
fiogf49gjkf0d
يکشنبه 5 بهمن 1393 - 10:38:42 AM
پايگاه اطلاع رساني صنعت ترجمه

به گزارش خبرگزاري کتاب ايران (ايبنا) نشست تخصصي «نقد ترجمه مبتني بر تحليل انتقادي گفتمان» با حضور دکتر کوروش عاکف، عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد و مدرس زبانشناسي و محمدرضا اربابي، امروز (چهارم بهمن‌ماه) در محل پژوهشگاه مطالعات فرهنگي و ارتباطات علوم انساني برگزار شد.
 
عاکف، در اين نشست با اشاره به اهميت ترجمه در زبان و فرهنگ مقصد گفت: بعضي از کارهاي ترجمه قابل نقد نيست و تنها مي‌توان آنها را ارزشيابي کرد. هنگام ارزشيابي ترجمه، بايد ابتدا ميزان طبيعي آن را بررسي تا بتوان در مورد آن قضاوت کرد.
 
وي افزود: قضاوت درباره يک ترجمه نيازمند ملاک‌هاي مشخصي است که اين ملاک‌ها همواره ثابت نيستند. نکته مهم در ارزشيابي ترجمه، تمرکز بر مفهوم و معادل‌سازي است. هنگامي که متن ترجمه مي‌شود در واقع متن جديدي به وجود آمده است.
 
عاکف در ادامه مبحث ارزشيابي ترجمه اظهار کرد: ارزشيابي متن مبتني بر زبانشناسي است، در يک متن ترجمه شده همواره نکاتي کم و يا اضافه شده است به عبارتي ديگر ارزشيابي متن ترجمه شده به بررسي مواردي مي‌پردازد که نشانگر دليل و چگونگي تغييرات صورت گرفته در متن باشد.
 
هدف از ارزشيابي، يافتن هنجارها و نقش متن ترجمه شده در جامعه است

اين استاد دانشگاه تصريح کرد: هدف از ارزشيابي رسيدن به پاسخ پرسش‌هايي مانند اين‌که «آيا مخاطبان از اين متن استفاده کرده‌اند؟»، «آيا به هدف ترجمه رسيده‌ايم؟»، «اين ترجمه چطور بر جامعه مخاطب تأثير گذاشته است؟» است.
 
وي گفت: در ارزشيابي متن ترجمه شده، هدف تعيين ترجمه قوي يا ضعيف نيست؛ بلکه هدف يافتن هنجارها و نقش متن ترجمه شده در جامعه است.
 
عاکف ادامه داد: ترجمه، خلق يک اثر جديد است. مترجم با ترجمه يک متن مطابق با هنجارهاي جامعه خود در واقع يک مفهوم جديد را به جامعه خود انتقال مي‌دهد و با توجه به اين‌که به‌طور معمول هر مترجم زير نظر سازمان يا نهادي ترجمه يک متن را بر عهده مي‌گيرد، مي‌توان نتيجه گرفت ترجمه هميشه بايد از فيلترهايي رد شود.
 
نقش و تاثير ايدئولوژي مترجم در متن ترجمه شده

وي با اشاره به وجود کنترل‌گرهاي مختلف در راه ترجمه افزود: با وجود کنترل‌گر‌هاي مختلف در مسير ترجمه شرايط  عرضه ترجمه ايده‌ال هرگز امکان‌پذير نيست، زيرا همواره نهادهاي کنترل کننده، اهرم‌هاي قدرت سازماني و ايد‌ئولوژي‌هاي حاکم بر جامعه بر متن ترجمه شده تاثير مي‌گذارد. اما مترجم فردي است که با وجود همه اين کنترلگرها، نهضت يا ديدگاه جديدي در جامعه ايجاد مي‌کند.

اين استاد دانشگاه اظهار کرد: حوزه نقد ترجمه، تنها به زبان و زبانشناسي محدود نمي‌شود، در تحليل ترجمه، گاهي تفکري نهادينه شده و به صورت ايدئولوژي در جامعه پذيرفته شده است، به صورتي که حتي مترجم هم به آن توجهي ندارد و با توجه به اين ديدگاه در هنگام ترجمه، متن اصلي را تغيير مي‌دهد.
 
عاکف درباره نقد ترجمه گفت: هنگامي که تصميم به نقد يک متن ترجمه شده مي‌گيريم، بايد توجه داشت که متن ترجمه شده زنجيره‌اي متوالي از متن‌هاي پي‌درپي را ايجاد خواهد کرد، به همين دليل نقدکننده بايد با توجه به ديدگاه و ايدئولوژي نويسنده متن اصلي و مقايسه آن با متن ترجمه شده به نقد متن مورد نظر بپردازد.
 
تأثيرپذيري متن ترجمه شده از متن‌هاي گذشته

وي ادامه داد: يک متن در واقع با الهام گرفتن از متن‌هايي که در گذشته و با همين موضوع نوشته شده‌اند به‌وجود مي‌آيد و خود الهام بخش متن‌هاي ديگري خواد بود. پس از ترجمه به زباني ديگر در واقع از خط فرهنگي گذشته و از جامعه‌اي به جامعه ديگر رفته است، در اين رهگذر مفهوم آن با توجه به هنجارهاي جامعه هدف تا حدودي تغيير مي‌کند که اين تغيير در جامعه مقصد باز هم با توجه به متن‌هاي موجود در جامعه است و خود الهام بخش متن‌هاي ديگري خواهد بود.
 
عاکف اظهار کرد: به دليل ساختار و نوع هر متن، هر تغيير در متن ترجمه شده را نمي‌توان ايدئولوژي و جامعه‌نگري دانست، زيرا هر تغييري ملاک قضاوت و نقد ترجمه نيست و تنها تغييراتي که با تاثيرپذيري از جهان‌بيني مترجم و سليقه‌اي تغيير يافته است بايد بررسي شود.
 
نشست تخصصي «نقد ترجمه مبتني بر تحليل انتقادي گفتمان» صبح شنبه (چهارم بهمن‌ماه) در محل پژوهشگاه مطالعات فرهنگي و ارتباطات علوم انساني برگزار شد.
http://www.TranslationIndustry.ir/?code=4993
بستن   چاپ